Δευτέρα, 3 Ιουλίου 2017

Ποια είναι η κατάλληλη ηλικία για κλόουν;

Μια από τις πιο δημοφιλείς ερωτήσεις στις περισσότερες ομάδες γονέων στο Facebook είναι: "Έχετε να μου προτείνετε κάποιον κλόουν για παιδικό πάρτι;". Οι απαντήσεις είναι συνήθως πολλές και οι προτάσεις ακόμη περισσότερες. Έχετε όμως σκεφτεί ποτέ πως η σωστή ερώτηση είναι: "Ποια είναι η κατάλληλη ηλικία για κλόουν;". Θα μπορούσα να πω πολλά, καθώς η προσωπική μου εμπειρία δεν είναι η καλύτερη. Θα αφήσω όμως να μιλήσει ο ειδικός. Ο μόνος ίσως κλόουν που συμπαθώ και κυρίως εκτιμώ, για πολλούς και διάφορους λόγους.

Ο λόγος στον αγαπημένο Τιμολέοντα Τιραμόλα!


Δύο πολύ καλοί λόγοι για να κάνετε μερικά χρονάκια υπομονή και να εφαρμόσετε το δόγμα: “Αν θέλεις τα παιδιά σου να μεγαλώσουν σωστά, να τους αφιερώνεις το διπλάσιο χρόνο και να τους δίνεις τα μισά λεφτά” (Abigail Van Buren, 1918-2013)

Του Τιμολέοντα Τιραμόλα
Eπιστημονική επιμέλεια: Νίκη Λιώτη, ψυχολόγος

Συχνό είναι το φαινόμενο να αναρωτιέστε για το παιδί σας “πως είναι δυνατόν να φοβάται τους κλόουν” ή να θεωρείτε (ενδεχομένως αυθαίρετα) ότι “όχι δεν φοβάται, σιγά μη φοβηθεί, αυτός δεν φοβάται τίποτα”, άσχετα αν ο κανακάρης σας είναι μόλις τριών χρονών... Συχνή αντίστοιχα είναι η, κακή θα έλεγα, συνήθεια, στο βωμό της αγάπης για το παιδί τους, οι γονείς να υπερβάλλουν και να ξεφεύγουν στις επιλογές τους, κυρίως σε ότι αφορά τα υλικά αγαθά και τις γιορτές (δώρα, πάρτυ γενεθλίων κλπ). Ποια είναι τελικά η κατάλληλη ηλικία για να προσφέρουμε ένα τέτοιο δώρο, έναν κλόουν, έναν ανιματέρ, στο πάρτι του παιδιού μας και γιατί πολλά παιδιά φοβούνται τους κλόουν;

Ας τ' απαντήσουμε αντίστροφα. Τα παιδιά σε ηλικία 3-4 χρόνων μόλις έχουν σχηματοποιήσει στο μυαλό τους τα βασικά χαρακτηριστικά του ανθρώπου, το πως είναι ένας άνθρωπος, άνδρας, γυναίκα, παιδί, ψηλός, κοντή, ξανθός, καστανή κλπ. Οτιδήποτε ξεφεύγει απ' αυτό το μοντέλο, τους προκαλεί εντύπωση έως φόβο, καθότι άγνωστο και αλλόκοτο στα μάτια τους. Χαρακτηριστικές είναι οι αντιδράσεις παιδιών όταν για πρώτη φορά βλέπουν αφρικανικής καταγωγής άνθρωπο (και άρα σκουρόχρωμο). Οι εμπειρικές παρατηρήσεις άλλωστε μέσα από τη δουλειά μας έχουν δείξει ότι αυτό που κυρίως φοβούνται είναι το τεράστιο χαμόγελο – στόμα, το οποίο στα μάτια τους φαίνεται απλά ως παραμόρφωση. (είναι ένας από τους λόγους που ποτέ δεν ζωγράφιζα τέτοιο μεγάλο χαμόγελο. Άσε που μοιάζει σαν να έχεις βουτήξει στη πιατέλα με το κέτσαπ...)

Από την άλλη, σε αυτή την ηλικία, ενδεχομένως δεν έχουν εξοικειωθεί και ίσως να μη γνωρίζουν καν την έννοια του “μασκαρέματος” και του “καρναβαλιού”. Γι’ αυτό και δυσκολεύονται να αντιληφθούν πως π.χ. η μητέρα τους μεταμφιέστηκε σε Χιονάτη τις Απόκριες και αναρωτιούνται: «Πού είναι η μαμά μου; Αφού αυτή είναι η Χιονάτη.» Κατά συνέπεια, το αντίκρυσμα ενός τύπου, με έντονο βάψιμο σε όλο το πρόσωπο, πολύχρωμα ρούχα, τεράστια παπούτσια, έντονες κινήσεις, φασαριόζικη φωνή και ενδεχομένως σχετικά δυνατή μουσική, είναι πολύ πιθανό να τους προκαλέσει αλγεινή εντύπωση, καθώς εκείνη τη στιγμή, ο κλόουν στα μάτια τους φαντάζει περισσότερο “ανθρωπόμορφος” παρά άνθρωπος.

Σχετική με αυτό είναι και η σύγχυση στο μυαλό των παιδιών (λίγο μεγαλύτερων σε ηλικία), του κλόουν με άλλους ήρωες της τηλεόρασης ή των κόμικ (πχ Μίκυ, Ντόναλντ, Μπάτμαν κλπ): λένε χαρακτηριστικά: “είσαι άνθρωπος – δεν είσαι αληθινός κλόουν” (κατά τον Μίκυ πχ που υποτίθεται ότι είναι ποντίκι). Τους απαντάω και παροτρύνω και τους συναδέλφους να κάνουν το ίδιο: “Δεν υπάρχουν αληθινοί και ψεύτικοι κλόουν, όλοι οι κλόουν είναι άνθρωποι...”

Θαυματουργή και θεραπευτική ως προς τη δυσκολία αυτή των παιδιών, είναι η μέθοδος που έχω αναπτύξει και ονομάσει “βάψιμο live” που εφαρμόζω με θεαματικά αποτελέσματα σε νηπιαγωγεία και παιδικούς σταθμούς: βγαίνω με αργά, διστακτικά βήματα, χωρίς πολλές φανφάρες και φασαρία, (χαρακτήρας του ντροπαλού κλόουν) ώστε να μη τα τρομάξω, και με την επένδυση μίας ιστορίας (τύπου έχασα/ξέχασα τα χρώματα, βοηθήστε με να τα θυμηθώ) βάφομαι μπροστά στα παιδιά, σαν κομμάτι της παράστασης, με τη δική τους συμμετοχή. Με αυτόν τον τρόπο, τα παιδιά βλέπουν μπροστά τους τη μεταμόρφωση του ανθρώπου σε κλόουν και όλα από κει και πέρα κυλάνε μέλι γάλα.

“Ο δικός μου είναι 7 χρονών και δεν συμπαθεί τους κλόουν”
“Η μεγάλη μου που είναι 8 κι ακόμα τους φοβάται”
Πώς εξηγείται ένα παιδί στα 8-9-10 του, αν όχι να φοβάται, τουλάχιστο να νιώθει άβολα ακόμα και με έναν πετυχημένο κλόουν;

Καταρχήν επιτρέψτε μου να σχολιάσω εδώ τη σεξιστική διάκριση της κοινωνίας μας, την οποία έχουν ασπαστεί η μεγάλη πλειοψηφία γονιών και άρα και παιδιών: “ο γιος μου δεν φοβάται, απλά δεν του αρέσει”. Συγνώμη κυρία μου, φοβάται... Ενδεχομένως δεν τολμάει να το σκεφτεί ή να το εκφράσει έτσι γιατί κάπου-κάπως (σπίτι; σχολείο; tv;) “διδάχθηκε” ως αξίωμα ότι τ' αγόρια δεν φοβούνται: Ποιος δεν έχει ακούσει ακόμα και σήμερα, έστω και για πλάκα τη φράση: “φοβούνται οι άντρες ρε;”

Αν ένα παιδί σε ηλικία δημοτικού συνεχίζει να νιώθει άβολα με τους κλόουν, το πιο πιθανό αίτιο είναι μία ατυχής συνάντηση με κλόουν σε μικρότερη ηλικία (μη πάει στο κακό ο νους σας, δεν εννοώ “φωτούλικη” συνάντηση), πχ σε έναν παιδότοπο, η οποία μπορεί μεν να μην έγινε αντιληπτή από τους γονείς (δεν χρειάζεται να κλάψει για να τρομάξει ή ακόμα κ αν κλάψει δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε πάντα το αίτιο), έχει όμως δε, καταγραφεί αρνητικά στο υποσυνείδητο του παιδιού. Αυτή η εμπειρία, λίγα χρόνια αργότερα, ενδεχομένως να εκφραστεί ως “δεν μου αρέσουν οι κλόουν”, συνεχίζει όμως να κρύβει μέσα της, η φράση, έναν σχετικό φόβο.

Τι κάνουμε όταν θέλουμε-δε θέλουμε, βρεθούμε σε πάρτι με κλόουν και το καμάρι μας δείχνει να φοβάται;

Το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να ακούσουμε αυτό που θέλει το παιδί και να μείνουμε μακριά από το πεδίο του κλόουν, στην απόσταση που το ίδιο το παιδί αντιλαμβάνεται ως ασφαλή, ακόμα κ αν αυτή η απόσταση είναι έξω από τον χώρο του πάρτι (σπίτι ή παιδότοπο), ακόμα κ αν χρειαστεί να φύγουμε απ' το πάρτι. Όσο κ αν αυτό “κοινωνικά” μπορεί να σας ζορίσει, είναι προτιμότερο ν' αφήσουμε κατά μέρους τους τύπους και τις ευγένειες ως προς τους οικοδεσπότες του πάρτι και να προστατεύσουμε τη σχέση μας με το παιδί. Νουθεσίες του στυλ “έλα βρε, καλός είναι, να δες...” που λέει ο μπαμπάς χαϊδεύοντας στον ώμο τον κλόουν ενώ το παιδί κοιτάει τρομαγμένο και σκαρφαλωμένο στο άλλο χέρι του μπαμπά, είναι παντελώς άχρηστες και συνήθως έχουν τα αντίθετα αποτελέσματα. Τα παιδιά σε αυτή την ηλικία, λειτουργούν με το συναίσθημα παρά με τη λογική και ο φόβος είναι συναίσθημα. Σκεφτείτε αντίστοιχα, αν θέλετε, την υψοφοβία. Έχει νόημα, αν όντως έχετε υψοφοβία, να σας πει κανείς ότι είστε ασφαλής και να σας το αποδείξει; Κανένα νόημα.

Κάποια άλλη στιγμή, αφού το παιδί έχει ηρεμήσει, μπορεί να γίνει μια συζήτηση, σχετικά με το τι ακριβώς φοβάται το παιδί στον κλόουν (το πρόσωπό του, τη δυνατή φωνή του, τα τεράστια παπουτσια του κ.ο.κ.). Έχει τύχει παιδί να μου εξηγήσει συγκεκριμένα και συνειδητοποιημένα ότι αυτό που φοβάται στους κλόουν είναι η πρόσθετη μύτη, ενώ όταν αυτή είναι απλά βαμμένη δεν υπάρχει πρόβλημα. Έχει τύχει παιδί να φοβάται μόνο τα μεγάλα παπούτσια του κλόουν και όταν τα έβγαλα, το πάρτυ συνεχίστηκε κανονικότατα και όμορφα. Όταν το παιδί νιώσει έτοιμο, θα σταθείτε καταλύτες στην προσπάθειά του να αντιμετωπίσει αυτόν τον φόβο του (με τη βοήθεια των τεχνών – ζωγραφική, γλυπτική, γράψιμο, με κάποιο παραμυθάκι, με τη σταδιακή επαφή με κλόουν και με ποικίλους άλλους τρόπους, όποιος είναι ο πιο κατάλληλος για το παιδί, την ηλικία του και την αντιληπτική του ικανότητα).

Ακόμα όμως κ αν σε ηλικία 2-3-4 χρ. δεν φοβάται, είναι κατάλληλη ηλικία για κλόουν;

Θα έλεγα όχι με κεφαλαία γράμματα, θαυμαστικό και έμφαση. Και αυτό δεν έχει να κάνει με το αν είναι κακό για τα παιδιά. Όχι, δεν είναι κακό. Δεν θα πάθουν κάτι, σίγουρα θα περάσουν καλά και ήδη σας εξήγησα ότι με τα χρόνια εμπειρίας έχω βρει τον τρόπο να περνάνε όμορφα και “αναίμακτα” όλες οι ηλικίες. Η έμφαση στο όχι, έχει να κάνει με το πως αντιλαμβάνονται πολλοί γονείς την αγωγή των παιδιών τους και πως θεωρούν σωστό να εκφράζουν την αγάπη τους σε αυτά.

Κάθε πράγμα στον καιρό του κ ο κολιός τον Αύγουστο. Θα του παίρνατε ποδήλατο χωρίς βοηθητικές ρόδες στα 5 χρόνια του; Θα του παίρνατε ποδήλατο με βοηθητικές στα 2; Θα του παίρνατε σταυρόλεξο στα 4 του; Playstation μήπως;!; Θα βλέπατε ταινία με υπότιτλους αν ακόμα δεν έχει μάθει να διαβάζει; Θα του παίρνατε μηχανάκι στα 14; Αυτοκίνητο στα 16; Κάποιοι το κάνατε ήδη;;; Συγχωρέστε με που θα το πω αυτό, αλλά τότε στα 18 ίσως να θέλει ναρκωτικά για να ναι χαρούμενο... Μην εξαγοράζετε την αγάπη των παιδιών σας με δώρα και θέαμα (κλόουν και νεράιδες), είναι όλα πρόσκαιρα και ευκαιριακά. “Αν θέλεις τα παιδιά σου να μεγαλώσουν σωστά, να τους αφιερώνεις το διπλάσιο χρόνο και τα μισά λεφτά”. (Abigail Van Buren, 1918-2013, Αμερικανίδα αρθρογράφος) Αυτό έχουν μεγαλύτερη ανάγκη και αυτό θα μείνει ανεξίτηλο και ισχυρό μέσα τους όσο μεγαλώνουν. Η απουσία σας είναι αδύνατον να εξισωθεί με υλικά αγαθά, χωρίς τις επακόλουθες συνέπειες στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του παιδιού και στις σχέσεις του με τους άλλους μελλοντικά (δημιουργία χειριστικών σχέσεων, αγάπη υπό προϋποθέσεις κ.ο.κ.).

Η κατάλληλη ηλικία για κλόουν ξεκινάει από τα 5-6 χρόνια του παιδιού. Αυτή είναι η ηλικία (και μέχρι τα 12) στην οποία το παιδί μπορεί να διασκεδάσει στο μέγιστο δυνατό με τα παιχνίδια, τα αστεία και τα κόλπα που κάνει ένας κλόουν. Σ' αυτή την ηλικία μπορεί ν' αντιληφθεί, να απολαύσει και να συμμετάσχει καλύτερα στα παιχνίδια και στο σόου που κάνουμε. Σ' αυτή την ηλικία μπορεί να αξιοποιήσει καλύτερα το δώρο που του δίνεται. Ναι αμέ, 12! Ελάτε στον Εύοσμο και στην επαρχία να δείτε τι χαμός γίνεται με τον κλόουν σ' αυτή την ηλικία. Γιατί; Γιατί εκεί το παιδί δεν είναι τόσο “χορτασμένο” με τα πάντα και μπορεί να εκτιμήσει και να απολαύσει αυτό που του προσφέρεται.

Επιμύθιο:

Η μάνα μου, η νηπιαγωγίνα, η σπουδαγμένη στη Σουηδία, η που μεγάλωσε τρία παιδιά μόνη και στην οποία χρωστάω φυσικά πολλά (κλαψ, λυγμ, συγκίνηση) λέει: ότι συσκευή κ αν πάρεις έχει οδηγίες χρήσης. Ε, ας διαβάσουμε κάτι και για το παιδί πριν το κάνουμε...
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Σε ευχαριστώ πολύ για αυτό το κείμενο Τίμο!

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου