Παρασκευή, 28 Ιουνίου 2013

Αξέχαστες ατάκες - Το υποβρύχιο

Δεν τον προλαβαίνω πια τον μεγάλο μου γιο! Κάθε μέρα και καινούρια ατάκα, κάθε μέρα και μια παρατήρηση που μας αφήνει άφωνους να αναρωτιόμαστε "Καλά αυτό πού το άκουσε τώρα;".

Αποφάσισα λοιπόν να τα καταγράφω εδώ για να τα θυμάμαι. Για να μπορέσει και ο ίδιος ίσως κάποια στιγμή να τα διαβάσει και να γελάσει με τον τρόπο που ανακάλυπτε τον κόσμο, με την παιδική του αθωότητα, την καλή του την καρδούλα, την ειλικρίνεια...

Σήμερα λοιπόν κατέβασα τον Άρη στο σχολικό του. Όπως κάθε Παρασκευή, συζητούσαμε για το τι θα κάνουμε το Σαββατοκύριακο, του υποσχέθηκα πως σήμερα θα φουσκώσουμε την πισίνα μας και θα την βάλουμε στο μπαλκόνι (τώρα που έπιασαν και οι ζέστες λαχαράει τόσο μα τόσο πολύ την θάλασσα, που η πισίνα είναι η καλύτερη λύση για τις καυτές μέρες στην Αθήνα), ώσπου ξαφνικά μου λέει:

Άρης: Μαμά σε αγαπώ πολύ, το ξέρεις; Για αυτό θέλεις να πάμε στην θάλασα για να σου κάνω μια έκπληξη;
Μαμά: Και εγώ σε αγαπάω καλό μου αγοράκι. Τι έκπληξη θα μου κάνεις;
Άρης: Θα σε πάω βόλτα με ένα υποβρύχιο!!!!! Ένα τεράστιο κόκκινο υποβρύχιο!!!!! Τι λες, θέλεις να φτιάξουμε ένα, να το δέσουμε πίσω από το αμάξι μας, να το τραβήξουμε μέχρι το χωριό μας, να φωνάξουμε και τον θείο που ξέρει να ψαρέυει, να το ρίξουμε στην θάλασσα και να σου χαρίσω τον βυθό;
Μαμά: Πώς θα τα κάνουμε όλα αυτά; Είναι εύκολο να φτιάξουμε υποβρύχιο;
Άρης: Πανεύκολο! Εσύ μαμά τα κάνεις όλα... έλα πάμε να σου χαρίσω τον βυθό... και στο τέλος θα ψαρέψει και ο θείος και θα φάμε νόστιμα μικρά ψαράκια!

Τι άλλο να πω για τον μικρό μου αγαπησιάρη, λιχούδη, εξερευνητή!!!!



Τρίτη, 25 Ιουνίου 2013

Η κοινωνική κατασκευή της αναπηρίας και του φόβου

Γράφει ο
Ιωάννης Ζήνδρος, Ψυχολόγος
Κέντρο Ψυχολογικής Παρέμβασης
Θεραπεύω-Συν, Συν-Θεραπεύω
 
Την 1η Ιουνίου 2013 μιλούσα σε μια ημερίδα για το άγχος που βιώνουν τα άτομα με διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές και τα άτομα με νοητική υστέρηση, καθώς και για την επιθετικότητα και τους τρόπους αντιμετώπισής της. Ξεκίνησα την παρουσίαση λέγοντας ότι δυστυχώς στην Ελλάδα η συζήτηση δεν πρέπει να ξεκινήσει από το αν η εκπαίδευση είναι αναγκαία και από τους τρόπους διαχείρισης της επιθετικής συμπεριφοράς, αλλά από βασικούς όρους όπως φροντίδα, υποστήριξη, νοσηλεία και θεραπεία. Δουλεύοντας καθημερινά σε δομές ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης τα τελευταία 9 χρόνια συνεχίζω να εκπλήσσομαι με το πόσο διαφορετικά μπορεί εγώ, ένας γονιός, ένας ασθενής και το κράτος να βλέπουμε τέτοιες έννοιες.

Δυστυχώς 17 μέρες μετά ήρθε στην δημοσιότητα το περιστατικό του αυτιστικού παιδιού στην Πάτρα για να επιβεβαιώσει το πόσο πίσω είμαστε σαν κοινωνία στις παρεχόμενες υπηρεσίες υγείας. Μπορείτε εδώ να διαβάσετε το σχετικό άρθρο. Ποια είναι λοιπόν η απάντηση του κράτους απέναντι σε ένα άτομο με αυτισμό σε μια δύσκολη στιγμή; Για τους μεγαλύτερους που θυμούνται την αποκάλυψη του σκανδάλου της Λέρου (1989) το περιστατικό σίγουρα φέρνει μνήμες της εποχής εκείνης. Για λόγους δεοντολογικούς οφείλω να παραθέσω και την επίσημη απάντηση του εν λόγω νοσοκομειακού ιδρύματος. 
 
Δεν θέλω να σταθώ στο συγκεκριμένο περιστατικό, γιατί πιστεύω ότι είναι ένα από τα πολλά που συμβαίνουν καθημερινά, τόσο σε δημόσια ή ιδιωτικά νοσοκομειακά ιδρύματα όσο και εκεί που δεν φτάνει κανένας φωτογραφικός φακός και κανένας δημοσιογράφος, στα δωμάτια δηλαδή των παιδιών αυτών. Δε μπορώ όμως να μη σχολιάσω ότι το ελληνικό κράτος συστηματικά απαντά σε αυτούς που έχουν ανάγκη από την υποστήριξή του, είτε λέγονται απολυμένοι, άνεργοι, συνταξιούχοι, σε αυτούς που προφανώς ζούνε μια δυσκολία, με βία και καταστολή.

Ας θυμηθούμε και τα δημοσιεύματα του Μαΐου 2013: «Αυτιστικός μαχαιρώνει 20 φορές 12χρονο παιδί». Δεν θα ξεχάσω τα λόγια της μητέρας ενός 17χρονου εφήβου με αυτισμό που βλέπω στο κέντρο να λέει «φοβάμαι τι θα γίνει στο σχολείο αύριο».

Η αλήθεια είναι ότι και εγώ φοβάμαι τις σκέψεις που δημιουργούν τα 2 αυτά περιστατικά. Από την μια έχουμε την επικινδυνότητα που συνδυάζεται με τον αυτισμό και από την άλλη τον ενδεδειγμένο τρόπο προστασίας μας από αυτούς τους επικίνδυνους. 

Και σας ρωτάω λοιπόν:
  • Η δυσκολία ένταξης στις σχολικές διαδικασίες ενός παιδιού με αυτισμό είναι αποτέλεσμα της «αναπηρίας» του ή αποτέλεσμα μιας φοβικής αντιμετώπισης από τους συμμαθητές και από τους δασκάλους του;
  • Αν την επόμενη φορά που θα πάει στο νοσοκομείο ο 17χρονος από την Πάτρα σπάσει την αίθουσα αναμονής, θα το κάνει επειδή είναι κοινωνικά «ανάπηρος» και επιθετικός, ή γιατί τον μάθαμε ότι το νοσοκομείο είναι ένα μέρος φροντίδας που σε δένουν χειροπόδαρα για μέρες ολόκληρες; 
  • Εεσείς θα αφήσετε το παιδί σας να πλησιάσει το «περίεργο» παιδί που παίζει μόνο του στο πάρκο της γειτονίας σας; 
  • Σε ποιόν θα διαμαρτυρηθείτε για την παρουσία ενός αυτιστικού παιδιού στον παιδικό σταθμό του δικού σας παιδιού; Στο ίδιο το παιδί, στους γονείς του, στους παιδαγωγούς, στη διεύθυνση του παιδικού, στην πρωτοβάθμια διεύθυνση, στο δήμαρχο, στον περιφερειάρχη, στο βουλευτή της περιοχής, στο υπουργείο;;;; (έχουν συμβεί και συνεχίζουν να συμβαίνουν). Πρέπει να διαμαρτυρηθούμε;
Θέλουμε να πιστεύουμε ότι η κοινωνία μας έχει προχωρήσει και ότι είμαστε ανεκτικοί στην διαφορετικότητα, αλλά από την άλλη συνεχίζουμε να διατηρούμε και να δημιουργούμε στερεότυπα που κλείνουν εμάς στον εαυτό μας και τους «άλλους» σε ένα άλλο κόσμο.

Θα μπορούσα να γράφω σελίδες ολόκληρες για τις διαταραχές του αυτιστικού φάσματος αλλά νομίζω ότι η συζήτηση πρέπει να αρχίσει από την αρχή. Να δούμε πως εμείς δημιουργούμε και καταδικάζουμε στην «αναπηρία» το διαφορετικό. Nα δούμε πώς οι δικοί μας φόβοι κλείνουν τις πόρτες και τις διόδους επικοινωνίας με το διαφορετικό.

Μετά μπορούμε να συζητήσουμε για ό,τι θέλετε…

Κυριακή, 16 Ιουνίου 2013

Για τον μπαμπά μας!!!!

Χρόνια πολλά μπαμπάκα για την γιορτή σου!
Πρώτα από όλα θέλουμε να σου πούμε ότι σε αγαπάμε πολύ πολύ!!!!!!

Σε αγαπάμε γιατί μας δείχνεις το πόσο μας αγαπάς κάθε μέρα που περνάει.
Σε αγαπάμε γιατί κάθε απόγευμα που είσαι στο σπίτι μας τρως και μας γαργαλάς, ενώ εμείς ξεκαρδιζόμαστε.
Σε αγαπάμε γιατί μας συναρμολογείς όλα τα δύσκολα παιχνίδια.
Σε αγαπάμε γιατί μας τραγουδάς.
Σε αγαπάμε γιατί μας μαθαίνεις να χορεύουμε.
Σε αγαπάμε γιατί κάνουμε μαζί όλα τα δύσκολα παζλ.
Σε αγαπάμε γιατί πλατσουρίζεις μαζί μας όταν πάμε στην θάλασσα.
Σε αγαπάμε γιατί ακόμη κι αν αργήσεις στην δουλειά, βιάζεσαι να έρθεις στο σπίτι για να προλάβεις να μας φιλήσεις λίγο πριν το νάνι μας.
Σε αγαπάμε γιατί μας κάνεις αστείες φάτσες.
Σε αγαπάμε γιατί παίζεις μαζί μας ζωάκια.
Σε αγαπάμε γιατί παίζεις με τους φίλους μας.
Σε αγαπάμε γιατί μας διαβάζεις.
Σε αγαπάμε γιατί μας έμαθες να αγαπάμε τα βιβλιοπωλεία.
Σε αγαπάμε γιατί μας ετοιμάζεις το πρωινό μας.
Σε αγαπάμε γιατί μας πηγαίνεις στο σχολικό.
Σε αγαπάμε γιατί μας φροντίζεις όταν είμαστε άρρωστοι.
Σε αγαπάμε γιατί αγαπάς την μαμά μας και της το δείχνεις κάθε μέρα.

ΥΓ: Μην στεναχωριέσαι αν καμιά φορά μας μαλώνεις και εμείς κλαίμε. Το ξέρουμε πως μας αγαπάς και θέλεις μόνο το καλό μας. Εμείς θα σε αγαπάμε πάντα!

(Μπορεί να το έγραψα εγώ, η μαμά, αντί για τα μικρούλια μας, αλλά είμαι σίγουρη πως αν ήξεραν να γράφουν κάτι τέτοιο θα σου έδιναν για δώρο. Χρόνια πολλά αγαπημένε μου!)



 

Πέμπτη, 13 Ιουνίου 2013

Γονείς άλλης κοπής - Μήπως δεν είμαστε παρατηρητικοί;

Γράφει η
Ελένη Τσάκωνα-Παπαδημητρίου Ψυχολόγος MSc
Κέντρο Ψυχολογικής Παρέμβασης
Θεραπεύω-Συν, Συν-Θεραπεύω

Αναρωτιέμαι (;) αν έχει φτάσει η στιγμή εκείνη που προσπαθείτε να τιθασεύσετε το μικρό σας αγγελούδι και συνειδητοποιείτε:
α) πως σας αγνοεί επιδεικτικά
β)πως βρίσκεστε στα πρόθυρα εγκεφαλικού και δεν αναγνωρίζετε τον εαυτό σας.

Είμαστε γονείς άλλης κοπής. (Θα μιλήσω με γενικεύσεις- που προσπαθώ και έχω και επιστημονικό χρέος να μη χρησιμοποιώ- αλλά αν δεν το έκανα το κείμενο αυτό θα τελείωνε μαζί με την ιστορία του ανθρώπου). Μεγαλωμένοι στα χρόνια της μεταπολίτευσης, εφοδιασμένοι με επαρκή υλικά αγαθά, εφοδιασμένοι με αγάπη και φροντίδα από γεννήτορες ξεαγχωμένους που είχαν επιτέλους υλικά αγαθά και είχαν εφοδιαστεί με συγγράμματα της Μοντεσοριανής σχολής για την ανατροφή μας. Στις καλοκαιρινές διακοπές γινόταν η προετοιμασία μεταξύ αλάνας και του βασανιστικού «Χαρούμενες Διακοπές» για παιδιά που έχουν τελειώσει τη Χ δημοτικού, ώστε να γίνουμε ώριμοι ενήλικες που θα έχουμε πάρει αγάπη, θα γίνουμε βέβαια και οι περισσότεροι επιστήμονες και συνεπώς με τα εφόδια αυτά θα βελτιώσουμε τον κόσμο! Τα καταφέραμε; Τι καταφέραμε; Πώς το καταφέραμε;
Θα επικεντρωθώ στο τι καταφέραμε στο κομμάτι του γονεϊκού  ρόλου. Καταφέραμε πολλά αλλά καταφέραμε και να δυσκολέψουμε τη ζωή μας με τη σύγχυση των ρόλων μας και μάλιστα ρόλους που δεν έχουμε τα εφόδια να πάρουμε, ξεχνώντας την εξελικτική πορεία του θηλαστικού ζώου που λέγεται άνθρωπος. Η  γονεϊκότητα έγινε μόδα που περιλαμβάνει τα εξής στο πακέτο της-  θα αναφερθώ κυρίως στις γυναίκες, τους άντρες τους παραδίδω στον συν-αδελφό μου: 

  • Γυναίκα-μάνα, που δίνει αγάπη, φροντίδα και καλύπτει τις πρωτογενείς και δευτερογενείς ανάγκες του παιδιού 
  • Γυναίκα-εργαζόμενη, καταρτισμένη και θαυμαστή 
  • Γυναίκα ερωμένη-μοντέλο, πάντα με διάθεση, πάντα κουκλάρα ακολουθώντας τα νέα sex tips 
  • Γυναίκα γυναικολόγος-μαιευτήρας, αγκαλιά με τα βιβλία που σου λένε τι κάνει μέρα με τη μέρα το έμβρυο 
  • Γυναίκα αναπτυξιολόγος-ψυχολόγος και όλα τα εις –λόγος, αγκαλιά με την άλλη στοίβα βιβλία για επαΐοντες 
  •  Γυναίκα- κουλτουριάρα, χωμένη σε παιδικές θεατρικές σκηνές, παιδικές συναυλίες, που βάζει στο παιδί της μόνο Λιλιπούπολη και του διαβάζει μόνο Τριβιζά 
  •  Γυναίκα- καλή νοικοκυρά και ξακουστή μαγείρισσα, τσάμπα τόσα master chef; 
  •  Γυναίκα- εικαστικό και να τα υλικά χειροτεχνίας και να οι πρωτότυπες κατασκευές 
  • Γυναίκα- εναλλακτική και οικολόγο, γιατί αν δεν πας με το δίχρονο για αναρρίχηση ή στο βουνό το Σ/Κ για να έρθει πιο κοντά στη φύση τι θα γίνει; 
  •  Γυναίκα- φίλη, ε,  για να είμαστε χειραφετημένες και να μην πρήζουμε τους άντρες μας

 Και η λίστα σταματημό δεν έχει γι’αυτό θα τη σταματήσω εγώ.

Κι εύλογα θα με ρωτήσετε αφού έχουμε πρόσβαση στην πληροφορία και τα καταφέρνουμε αρκετά καλά σε πολλούς από αυτούς τους ρόλους που το κακό; Το σίγουρο είναι πως ούτε θέλω να στρέψω στο σκοταδισμό τη μάνα ούτε να της ανακόψω την πορεία της προσωπικής της εξέλιξης , τουναντίον. Απλά θέλω να τη στρέψω στο να αφουγκραστεί το παιδί της, τις ανάγκες του και τις ανάγκες τις δικές της. Σκοπός είναι η προσπάθεια αυτή να μη γίνεται τροχοπέδη στη φυσική κλίση, στα έμφυτα ταλέντα και να μην αφήνει την ίδια τη ζωή να προσπερνά.

Όταν αναλαμβάνουμε τόσους ρόλους, όταν παίρνουμε τόση άγνωστη πληροφορία δημιουργείται εντροπία δηλαδή, χάος. Κι επειδή, όπως έχει πει κι ένας καθηγητής μου, ο αριθμός των πληροφοριών που μπορεί να δεχτεί και να διαχειριστεί ένα σύστημα δεν είναι πεπερασμένος, καταλήγουμε να βλέπουμε ανθρώπους να κατακλύζονται με άγχος και ενοχή. Μας έλλειψε το άγχος κι επιζητούμε κι άλλο; Δε νομίζω. 

Η μητρότητα, η γονεϊκότητα είναι όντως πολύπλευρος και πολυπρισματικός ρόλος. Ταυτόχρονα απλός και αυτό είναι το μεγαλείο του. Αν έχουμε εκπαιδευτεί να λειτουργούμε σε σχέσεις με σεβασμό, αλληλοκάλυψη αναγκών και με τη σπίθα της περιέργειας , τότε μπορούμε να γίνουμε «καλοί» γονείς. Αν ο γονέας έπεφτε για ύπνο κι έβλεπε ένα όνειρο, ότι ξυπνούσε το πρωί και αυτός και τα παιδιά του ήταν καλά, τι θα ήταν άραγε αυτό που θα σηματοδοτούσε το «καλά»; Ας σκεφτεί για λίγο ο καθένας μας πριν συνεχίσει να διαβάζει…  

Φαντάζομαι υγιείς, ισορροπημένοι, ευτυχισμένοι άνθρωποι. Μια χρήσιμη οδηγία για να το πετύχουμε αυτό, θα μπορούσε να είναι ανά τακτά διαστήματα να ανακόπτουμε τη φρενήρη πορεία και τους καταιγιστικούς ή μονότονους ρυθμούς της ρουτίνας μας, να πάρουμε απόσταση και να παρατηρούμε. Να παρατηρούμε το παιδί μας και να συμμετέχουν όλες οι αισθήσεις μας. Αν το κάνουμε αυτό και το εφαρμόσουμε και στις υπόλοιπες σχέσεις μας αλλά και στον εαυτό μας, δε γίνεται να μην οδηγηθούμε σε ορθές επιλογές συσχέτισης. Και το πιο μαγικό είναι πως τότε θα μπορούμε να αγκαλιάσουμε και τα λάθη μας και να νιώθουμε καλά με αυτά.

Παρασκευή, 7 Ιουνίου 2013

Το χαμογελαστό μωρό μου

Τι να πω για το μωρό μου; Από πού να αρχίσω και πού να τελειώσω;

Ο Άλκης... ένα πλασματάκι μοναδικό!  Ένα παιδάκι (μωράκι είναι στα μάτια μας) με προσωπικότητα και άποψη. Ένα καραγκιοζάκι όλο μουτσούνες, γκριμάτσες και τερτίπια. Διεκδικεί και δεν φοβάται να τα βάλει και με τους μεγαλύτερους για να πάρει αυτό που θέλει. Ευτυχώς δεν τσακώνεται, δεν σπρώχνει και δεν δαγκώνει (μια δύο φορές μόνο τον αδερφό του, κι αυτό μετά από καυγά, αν και του το άφησε το σημαδάκι για μέρες).


Είναι τρυφερός, αγκαλίτσας, λατρεύει την σωματική επαφή και τα χαδάκια. Το καλύτερό του νανούρισμα είναι να πίνει το γάλα του και να μας κρατάει τα μαλλιά ή το μούσι του μπαμπά του. Όταν ξυπνάει την νύχτα κουτρουβαλάει στο πλευρό του αδερφού του για να πιάσει τα μαλλιά του και τον ξαναπαίρνει ο ύπνος. "Μαμά μου, μπαμπά μου, Λάη μου", φωνάζει κάθε που μας βλέπει και τρέχει να μας αγκαλιάσει! Κυρίως όμως είναι ένα χαμογελαστό παιδί. Το γέλιο του, κελαριστό, ακούγεται γλυκά σε όλο μας το σπίτι. Τώρα τελευταία μάλιστα παριστάνει ότι μπορεί να κρατηθεί, να μην γελάσει ενώ μας κάνει τις φάτσες του και ξεκαρδίζεται ακόμη περισσότερο.


Τους τελευταίους μήνες μας έχει εντυπωσιάσει το πόσο άνετος και κοινωνικός είναι με τα άλλα παιδιά. Ο Άλκης δεν κάθεται απλώς μόνος του για να παίξει με τα παιχνίδια του. Παίζει με τα μεγαλύτερα παιδιά, παίζει με τον αδερφό του και τους φίλους του. Κρατάει τα παιχνίδια στο χέρι και με την δική του φυσικά γλώσσα φτιάχνει ολόκληρους διαλόγους. Ο Μπαζ και ο Γούντυ τα λένε καθημερινά! Λατρεύει τα αυτοκινητάκια. "Ο Κουίν, ο Κουίν" φωνάζει, ενώ τα αυτοκίνητα τρακάρουν μεταξύ τους. Μας μαγειρεύει πρωινό στην κουζίνα τους. Γρυλίζει σαν δεινόσαυρος, ενώ προσπαθεί να σηκώσει τον τεράστιο δεινόσαυρο του αδερφού του.


Ναι του αδερφού του, γιατί μέχρι τώρα ο Άλκης δεν είχε τα δικά του "παιχνίδια των μεγάλων παιδιών". Έλα μου όμως που δεν ήθελε ποτέ τις κουδουνίστρες, τα διάφορα soft toys, κυβάκια κτλ κτλ. Τα κάνει και αυτά, αλλά σαν τα παιχνίδια του Άρη δεν είναι τίποτα! Αντί για μασουλητήρι ο Άλκης μασάει τον Μπάρμπα, αντί για ξύλινα παζλάκια θέλει να κάνει παζλ 20 και 30 κομματιών, το μεγάλο ποδήλατο του Άρη και το πατίνι του είναι ο επόμενος στόχος του.
Τι άλλο να πω για το μωρό μου; Έχει μεγαλώσει ξαφνικά, πήρε μπόι, λέει λέξεις και τις βάζει στην σειρά φτιάχνοντας τις πρώτες του προτάσεις, προτιμά τα φρούτα και τα λαχανικά, είναι περίεργος να δοκιμάσει τα πάντα, δεν φοβάται, είναι ζωηρούλης, μας μαλώνει ανεβάζοντας τον τόνο της φωνής του, όπως κάνουμε και εμείς άλλωστε όταν θέλουμε να τους πούμε ότι κάτι δεν μας αρέσει, αγαπάει και αυτός την θεία Νη και τον θείο Νάνη σαν τρελός, κάνει κουτουλίτσες με την γάτα μας, την χαϊδεύει και φροντίζει να είναι όλα τα σποράκια της τροφής στο πιατάκι της...


Τόσο ίδιος, αλλά και τόσο διαφορετικός από τον αδερφό του, ο Άλκης είναι η νέα πρόκληση στη ζωή μας, είναι το μωράκι που μας έκανε πιο ώριμους και συνειδητοποιημένους γονείς, είναι ένα ακόμη πλασματάκι που μας κάνει να χαμογελάμε καθημερινά και μας θυμίζει πόσο τυχεροί είμαστε!